SpaceX рыхтуе адзін з самых амбіцыйных палётаў Starship у гісторыі.Наступны запуск Starship Flight 15 цяпер запланаваны не раней за 13 лістапада. І галоўная інтрыга тут нават не дата. SpaceX плануе ўпершыню паспрабаваць злавіць стартавай вежай адразу абедзве часткі ракеты. Так-так, не толькі паскаральнік Super Heavy, як гэта ўжо рабілі раней, але і сам карабель Starship.Падчас Flight 15 у палёт павінны адправіцца Booster 22 і Ship 42. Абодва ўжо прайшлі статычныя агнявыя выпрабаванні рухавікоў, а запуск плануецца з другой стартавай пляцоўкі Starbase у Тэхасе.Канешне, перад гэтым SpaceX яшчэ неабходна атрымаць адпаведныя дазволы. І нават калі запуск адбудзецца 13 лістапада, паспяховы захоп абедзвюх частак ніхто не гарантуе.

Спецыяльна да Хэлоўіна NASA паказала незвычайны здымак, зроблены з дапамогай касмічных тэлескопаў James Webb і Chandra.Прыгледзьцеся, велізарнае воблака газу і пылу сапраўды нагадвае прывіда з капялюшом і доўгім плашчом.Знаходзіцца гэты касмічны «прывід» у туманнасці Кіля, прыкладна за 7500 светлавых гадоў ад Зямлі.Гэты прывід не нясе смерць, наадварот, унутры яго нараджаюцца новыя зоркі.На здымку аб'ядналі інфрачырвоныя назіранні Webb з рэнтгенаўскімі данымі Chandra. Менавіта тэлескоп Chandra дазволіў убачыць маладыя зоркі, якія пазначаны ружовым колерам.Дарэчы, такая незвычайная форма воблака не выпадковая. Магутнае выпраменьванне масіўных зорак паступова разбурае і змяняе яго, ствараючы нешта падобнае да галавы і доўгага хваста. Астраномы нават называюць падобныя ўтварэнні каметападобнымі глобуламі, хоць да сапраўдных камет яны не маюць ніякага дачынення.

Ну што, хто хоча адправіцца да Сатурна? NASA запусціла новую акцыю Send Your Name, у рамках якой кожны ахвотны можа адправіць сваё імя на Тытан, найбуйнейшы спадарожнік Сатурна.Усё вельмі проста. Вы рэгіструеце сваё імя на сайце NASA, атрымліваеце персанальны пасадачны квіток, а само імя запішуць на мікрачып, які адправіцца ў космас разам з апаратам Dragonfly.Dragonfly уяўляе сабой сапраўдны лятальны апарат з васьмю ротарамі, які будзе пералятаць з месца на месца па паверхні Тытана. А там ёсць на што паглядзець: густая атмасфера, велізарныя дзюны, рэкі і азёры з вадкага метану.Запуск запланаваны на 2028 год, а прыбыццё да Тытана чакаецца ў 2034-м. Там Dragonfly будзе даследаваць хімічныя працэсы, якія могуць дапамагчы лепш зразумець, як узнікаюць неабходныя для жыцця рэчывы.Зарэгістраваць сваё імя можна да 15 студзеня 2027 года. Удзел бясплатны.Атрымаць свой квіток:https://go.nasa.gov/dragonfly-names

Пу-пу-пу... Сёння падкасту «Праз космас» спаўняецца 4 гады.Чатыры гады. Нават не верыцца, што прайшло столькі часу.Я дагэтуль добра памятаю, як купіў свой першы танны мікрафон, сеў запісваць першы выпуск і нават уявіць не мог, што гэтая гісторыя зацягнецца настолькі. Тады я проста хацеў расказваць па-беларуску пра космас і ўсё тое, што мяне так захапляе.І вось мінула чатыры гады, выйшла ўжо 110 выпускаў, а цяпер я рыхтую 111-ы. Праўда, пакуль сам не ведаю, калі менавіта атрымаецца яго запісаць. За гэты час змянілася вельмі шмат. Спачатку падкаст выходзіў штотыдзень. А гэта азначала, што амаль усе мае выхадныя праходзілі за напісаннем тэксту, запісам і мантажом. Потым я перайшоў на адзін выпуск раз на два тыдні, а цяпер стараюся выпускаць хаця б адзін на месяц.Не буду хаваць, што часам мне вельмі не хапае тых часоў, калі атрымлівалася займацца падкастам рэгулярна. Але ў нейкі момант давялося выбіраць: альбо зусім закрыць праект, альбо працягваць рабіць яго тады, калі ёсць магчымасць. І я выбраў другое.Бо, нягледзячы на ўсе перапынкі, мне па-ранейшаму хочацца гэтым займацца.А ведаеце, што мяне асабліва радуе? У сярэднім кожны выпуск набірае 350–400 праслухоўванняў (з улікам поўных праглядаў на YouTube). Магчыма, для кагосьці гэта невялікія лічбы, але для мяне гэта проста фантастыка! І тут я хачу сказаць вялікі дзякуй кожнаму з вас.Дзякуй усім, хто слухае «Праз космас», чакае новых выпускаў, ставіць падабайкі, піша каментарыі і дзеліцца падкастам з сябрамі. Паверце, усё гэта вельмі матывуе працягваць, асабліва калі часу і сіл застаецца няшмат.Асобная і вельмі вялікая падзяка ўсім, хто падтрымліваў і працягвае падтрымліваць падкаст праз Patreon і Buy Me a Coffee. Некаторыя з вас робяць гэта ўжо шмат гадоў, і я сапраўды цаню вашу падтрымку і давер. Дзякуючы вам я разумею, што гэтая праца патрэбная не толькі мне.Не ведаю, колькі яшчэ выпускаў атрымаецца запісаць і якім будзе пяты год існавання падкаста. Не хачу нічога абяцаць наконт рэгулярнасці, бо жыццё ўжо не раз карэктавала планы.Але дакладна ведаю адно, што «Праз космас» усё яшчэ жывы. І пакуль у мяне ёсць магчымасць, я буду працягваць.Дзякуй, што ўсе гэтыя чатыры гады вы са мной. І што разам працягваем цікавіцца гэтым неверагодным Сусветам.

Хачу падзяліцца з вамі ініцыятывай пад назвай «Бізон Гіґс». Гэта незалежная навуковая прэмія, якую стварае супольнасць беларусаў, каб падтрымаць беларускіх навукоўцаў і даследчыкаў.У 2024 годзе прэмію ўручылі ўпершыню, а сёлета арганізатары рыхтуюць «Бізон Гіґс 2026».Калі вы ведаеце беларусаў, якія займаюцца навукай, робяць цікавыя адкрыцці або працуюць над важнымі даследаваннямі, ужо хутка іх можна будзе заявіць на прэмію. Прыём заявак плануецца ў кастрычніку-лістападзе, а пераможцаў абвесцяць у снежні.А яшчэ прэмію можна падтрымаць фінансава. Арганізатары збіраюць 1000 еўра на прызавы фонд, і дапамагчы можа кожны, нават невялікім унёскам. Падтрымаць прэмію на Buy Me a Coffee:https://buymeacoffee.com/bisonhiggsСачыць за навінамі, кандыдатамі і галасаваннем:https://www.instagram.com/bison.higgsДавайце падтрымаем сваіх!

Японія робіць сапраўды неверагодныя рэчы. Учора японская ракета H3 стартавала з касмадрома Tanegashima і вывела на міжпланетную траекторыю апарат MMX.Усё прайшло паводле плана. Прыкладна праз 71 хвіліну пасля старту апарат аддзяліўся ад ракеты і цяпер ужо самастойна ляціць да Марса. Дарэчы, NASA ўжо падтрымлівае сувязь з MMX праз сваю сетку далёкай касмічнай сувязі Deep Space Network.Наперадзе каля 10 месяцаў палёту.

Сёння, 19 кастрычніка, Японія плануе запусціць адну з самых амбіцыйных міжпланетных місій апошніх гадоў — Martian Moons eXploration (MMX).І яе галоўная мэта не Чырвоная планета, а яе загадкавыя спадарожнікі Фобас і Дэймас.Справа ў тым, што навукоўцы дагэтуль не ведаюць, адкуль яны ўзяліся. Гэта захопленыя гравітацыяй Марса астэроіды? Ці яны ўтварыліся з абломкаў пасля гіганцкага сутыкнення з планетай мільярды гадоў таму?Каб разабрацца, японскі апарат зробіць нешта сапраўды неверагоднае. Ён не толькі будзе вывучаць абодва спадарожнікі з арбіты, але і высадзіцца на Фобас, збярэ пробы грунту і даставіць іх на Зямлю.А яшчэ на Фобас адправіцца маленькі еўрапейскі марсаход IDEFIX, які дапаможа даследаваць яго паверхню. Пры такой слабой гравітацыі нават звычайнае перамяшчэнне стане сапраўдным выклікам.Калі ўсё пойдзе паводле плана, MMX дасягне Марса ў 2027 годзе, а капсула з пробамі вернецца на Зямлю ў 2031-м.🕒 Запуск на японскай ракеце H3 запланаваны сёння на 22:41 па беларускім часе.Трансляцыя: https://www.youtube.com/watch?v=Fn6gzuGa-6c

🛰 Выпуск #110 — Падкаст «Праз космас».У новым выпуску «Праз космас» разбіраем Flight 14: запуск 26 спадарожнікаў Starlink, праблемы з рухавікамі, вяртанне на Зямлю і амбіцыйныя планы SpaceX на наступны палёт.Слухаць:Spotify | Apple Podcasts | Dezer | Pocket Casts | Youtube | Яндекс Падтрымаць: Patreon | Buy me a coffeeInstagram | X | YouTube | Telegram

А памятаеце Starship, які пасля Flight 13 проста… адмовіўся тануць? Дык вось, Ship 40 нарэшце вярнуўся дадому.Пасля запуску 24 ліпеня карабель паспяхова прайшоў уваход у атмасферу і прывадніўся ў Індыйскім акіяне і прычым упершыню Starship пасля касмічнага палёту застаўся практычна цэлым і працягваў трымацца на вадзе.Потым яго адбуксіравалі да вострава Каляд, а далей пачалося сапраўднае марское падарожжа праз Індыйскі акіян, вакол мыса Добрай Надзеі і праз Атлантыку назад у Тэхас.І вось праз 75 дзён пасля запуску Ship 40 вярнуўся ў Браўнсвіл. Цяпер яго плануюць даставіць назад на вытворчую пляцоўку SpaceX, дзе інжынеры змогуць яшчэ раз уважліва вывучыць карабель, які перажыў сапраўдны касмічны палёт і вяртанне праз атмасферу.А тым часам жыццё ў Starbase не спыняецца: Ship 42, які рыхтуюць да Flight 15, зноў адправілі на крыягенныя выпрабаванні. Папярэдне наступны запуск разглядаецца не раней за 8 лістапада, але да яго яшчэ шмат працы.

Думалі, што з Artemis II ужо ўсё? А вось і не. NASA толькі што вываліла ў інтэрнэт цэлую скарбніцу з місіі. https://pds-imaging.jpl.nasa.gov/tools/atlas/archive-explorer?mission=artemis2Адкрыты навуковы архіў Artemis II, і там матэрыялаў хопіць не на адзін вечар: 814 ГБ даных, 996 новых здымкаў і 521 хвіліна раней неапублікаваных запісаў размоў экіпажа. Сярод матэрыялаў фатаграфіі, зробленыя астранаўтамі праз ілюмінатары, відэа з камер Orion, аўдыязапісы місіі з расшыфроўкамі і каментарыямі экіпажа, а таксама тэхнічныя даныя касмічнага карабля.Сярод новых кадраў ёсць проста шыкоўныя віды Зямлі і Месяца праз вокны Orion, якіх мы раней не бачылі.

James Webb зноў зазірнуў туды, дзе нараджаюцца зоркі.Гэта NGC 7129, зорная «калыска» прыкладна ў 3300 светлавых гадоў ад Зямлі. Звычайным тэлескопам маладыя зоркі тут часта не бачныя, бо іх хаваюць шчыльныя воблакі газу і пылу. Але Webb працуе ў інфрачырвоным дыяпазоне і ад яго нічога не схаваць.NGC 7129 выглядае так, быццам у космасе хтосьці адначасова ўключыў туман, пражэктары і феерверк. У цэнтры кадра — маладая зорка LkHα 234, масай прыкладна ў 5–8 Сонцаў. Яе святло і патокі рэчыва стварылі ў газавым воблаку велізарную поласць памерам каля 3,5 светлавога года. Частка газу разлятаецца, а частка, наадварот, сціскаецца і гэта можа запускаць нараджэнне новых зорак. А справа ўсё яшчэ больш неспакойна: там хаваюцца пратазоркі, якія працягваюць набіраць масу і выкідваюць магутныя струмені гарачага рэчыва. Гэтыя патокі ўразаюцца ў навакольны газ, ствараючы ўдарныя хвалі і менавіта таму вобласць выглядае такой «разварушанай». І калі параўнаць гэты кадр са старымі назіраннямі Spitzer, становіцца асабліва добра відаць, наколькі больш дэталяў здольны паказаць Webb, а менавіта тонкія структуры газу, маладыя зоркі і нават далёкія фонавыя галактыкі.

Еўрапейскае касмічнае агенцтва і The Pokémon Company аб’ядналіся да Сусветнага тыдня космасу 2026.Плюшавы Пікачу-астранаўт ужо сапраўды пабываў на МКС разам з астранаўткай ESA Sophie Adenot. Ён правёў на арбіце 67 дзён і зрабіў каля 1040 абаротаў вакол Зямлі. Цяпер у Еўропе адкрываюцца спецыяльныя выставы ESA x Pokémon, дзе касмічную навуку будуць тлумачыць праз герояў Pokémon. Акрамя таго, з’явіцца эксклюзіўны мерч і спецыяльная падзея ў Pokémon GO (калі яшчэ хто памятае, што гэта такое😊).

SpaceX падзялілася новымі здымкамі з Flight 14, і я проста не магу не падзяліцца імі з вамі.Проста паглядзіце на гэтыя кадры. Яны шыкоўныя.

Толькі паглядзіце на гэта шыкоўнае відэа, якое знята адным з 26 спадарожнікаў Starlink V3, якія Starship учора паспяхова вывеў на арбіту. Пасля разгортвання SpaceX пацвердзіла сувязь з усімі 26 спадарожнікамі. А сам выгляд Ship 41 з арбіты проста фантастычны.Упершыню ў гісторыі Starship выйшаў на арбіту вакол Зямлі і вывеў туды сапраўдную карысную нагрузку у выглядзі спадарожнікаў Starlink V3. Пасля гэтага карабель упершыню выканаў тармазны імпульс для сыходу з арбіты, паспяхова прайшоў уваход у атмасферу і завяршыў палёт кантраляваным прывадненнем у Ціхім акіяне. Ну і выбухнуў у канцы.А падрабязней пра Flight 14 раскажу ў наступным выпуску падкаста «Праз космас».

Гэта адбылося! Падчас Flight 14 карабель Ship 41 упершыню ў гісторыі праграмы Starship паспяхова выканаў манеўр выхаду на арбіту на вышыні каля 275 км.Палёт, праўда, не абышоўся без нервовых момантаў: падчас набору вышыні адзін з рухавікоў Raptor 3 адключыўся раней часу. Карабель змог кампенсаваць праблему, пасля чаго SpaceX праверыла стан сістэм і дала каманду: GO FOR ORBIT. І арбітальны імпульс прайшоў паспяхова. Тым часам Booster 21 пасля гарачага аддзялення выканаў вяртанне і пасадачны імпульс над Мексіканскім залівам.А прама зараз пачалася яшчэ адна частка місіі калі Starship пачаў разгортваць 26 сапраўдных спадарожнікаў Starlink V3. Упершыню карысная нагрузка Starship застанецца на арбіце, а не вернецца ў атмасферу разам з караблём.

Starship Flight 14.Ужо заўтра, 28 верасня, SpaceX плануе 14-ы выпрабавальны палёт Starship. І гэта будзе зусім іншая місія: упершыню Starship паспрабуе выйсці на арбіту вакол Зямлі. Да гэтага ўсе палёты ішлі па субарбітальных траекторыях. Стартавае акно адкрыецца ў 15:15 15:46 па беларускім часе і будзе доўжыцца 75 хвілін. Магчымы перанос.Калі ўсё пойдзе паводле плана, Ship 41 падымецца прыкладна на 275 км, зробіць каля шасці абаротаў вакол Зямлі, а ўвесь палёт працягнецца амаль 10 гадзін. Напрыканцы карабель выканае тармазны імпульс і павінен прывадніцца ў Ціхім акіяне на захад ад Чылі.І гэта яшчэ не ўсё. На борце будуць 26 сапраўдных Starlink V3, якія Starship паспрабуе вывесці на арбіту. Тры з іх нават абсталяваныя камерамі, каб пасля аддзялення сфатаграфаваць цеплаахоўны экран Starship. Сам Super Heavy пасля аддзялення зноў не будуць лавіць вежай, ён павінен адпрацаваць вяртанне і выканаць кантраляванае прывадненне. Трансляцыя

Астранамічная восень ужо зусім блізка.Сёння ноччу, 23 верасня ў 03:05 па беларускім часе, у Паўночным паўшар'і афіцыйна пачнецца астранамічная восень.Цікава, што слова «раўнадзенства» крыху падманвае: дзень і ноч у гэты дзень не роўныя роўна па 12 гадзін. На гэта ўплываюць памер сонечнага дыска і атмасферная рэфракцыя, з-за якой мы бачым Сонца над гарызонтам крыху даўжэй.З гэтага моманту ночы будуць станавіцца ўсё даўжэйшымі, а дні карацейшымі.